تحلیل مبانی و مسائل هزینه‌ دادرسی در دعاوی اداری؛ مورد پژوهی دیوان عدالت اداری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه حقوق عمومی و بین الملل دانشگاه قم

چکیده

قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 در ماده 19، هزینه دادرسی در شعب بدوی دیوان را صد هزار ریال و در شعبه تجدید نظر دویست هزار ریال اعلام نموده است. همچنین در تبصره این ماده پیش‌بینی شده است که این مبلغ، نسبت به نرخ تورم اعلام شده توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران هر سه سال یک بار با پیشنهاد رئیس دیوان و تأیید رئیس قوه قضائیه و تصویب هیئت وزیران قابل تعدیل می‌باشد. لذا با توجه به این ماده شکایت در دیوان عدالت اداری نیازمند پرداخت هزینه دادرسی است.
اینکه مبنای پرداخت هزینه دادرسی در دعاوی اداری چیست و چه مسائلی را در قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان به همراه دارد؛ مسئله اصلی این مقاله است. فرض اساسی این مقاله بر این مبنا استوار است که به جز برخی استثناءات و برخلاف قانون سال 1360، دیوان از اصل رایگان بودن دعاوی اداری عدول نموده و به سمت پذیرش نظریه اخذ هزینه دادرسی حرکت نموده است. امری که تحلیل مبانی نظری و آثار آن از منظر حقوق مالی دادرسی قابل تأمل است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of the Principles and Issues of the Costs of Litigations in Administrative Actions: A case study of the Administrative Tribunal Court

چکیده [English]

This paper attempt to review the biases of taking costs of proceedings in the administrative litigations. the 1392 administration and rules of procedure in Iranian administrative court tribunal act in Article 19, has been appointed that the cost of proceedings in the lower branches was one hundred thousand Rials and two hundred thousand Rials in appeals chamber. In the appendix of this article is provided on the sum of the inflation rate announced by the central bank of the Islamic Republic of Iran, corrected every three years with the proposal of the president of administrative court tribunal, confirmation of head of the judiciary and then approved by the cabinet. Therefore, litigation in administrative court tribunal is required to pay costs of proceedings. the main hypothesis of this article is based on the belief that except for some exceptions, the 1932 act Is moving towards accepting the theory of taking costs of proceedings in administrative actions

کلیدواژه‌ها [English]

  • Administrative actions
  • cost of the proceedings
  • The principle of free proceedings
  • administrative court Tribunal
  • Financial Law of Trials

- آقایی طوق، مسلم،(1386)، «مبانی و ماهیت نظارت قضایی بر اعمال دولت: مطالعه تطبیقی کشورهای فرانسه، انگلستان و آمریکا»، پژوهشنامه معاونت حقوقی و مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، ش اول.

- احمدوند، یاسر،(1390) عدالت اداری در حقوق ایران، انتشارات جنگل، چ اول، 1390.

- امامی، محمد، ( 1387)، حقوق مالی، چ دوم تهران: انتشارات میزان.

- تیلا، پروانه،(1383)، «تفسیر قضایی قانون اساسی در رویه دیوان عدالت اداری، مجله پژوهش­های حقوقی شهر دانش، ش 5.

- سام سواد کوهی فر، (1391)، «آیین دادرسی اداری در تشکیلات قضایی جمهوری اسلامی ایران»، پژوهشنامه حقوق خصوصی، ش اول

- شاهرخی، آناهیتا،(1387)، «انواع دعاوی اداری در شورای دولتی فرانسه و دیوان عدالت اداری ایران»، پایان نامه دوره کارشناسی ارشد حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.

- شمس، عبدالله،(1387)، آیین دادرسی مدنی، دوره پیشرفته، ج نخست، چ بیستم.

- صدرالحفاظی، سید نصرا..،( 1372)، نظارت قضایی بر اعمال دولت در دیوان عدالت اداری، نشر شهریار، چ اول.

- طلیعه، منوچهر،( 1345)، «بحثی تطبیقی در اطراف هزینه دادرس در سیستم­های حقوقی مختلف»، مهنامه قضایی، ش 48.

- فلاح زاده، علی محمد،(1386)، «جایگاه دیوان عدالت اداری در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، پژوهشنامه معاونت حقوقی و بررسی های فقهی مرکز تحقیقات استراتژیک، ش اول.

- قانون دیوان عدالت اداری مصوب 14/11/ 1360با اصلاحات بعدی

- قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1385.

- قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392.

- گرجی ازندریانی، علی اکبر،(1387)، «حاکمیت قانون و محدودیت­های حق دادخواهی در دیوان عدالت اداری»، نشریه حقوق اساسی، سال پنجم، تابستان 1387، شماره 9.

- متین دفتری، احمد و صدرالحفاظی سید نصرالله،(1387)، «از شورای دولتی تا دیوان عدالت اداری»، نشریه حقوق اساسی، ش 9.

- محسنی، حسن، «عدالت آیینی: پژوهشی پیرامون نظریه­های دادرسی عادلانه مدنی»، فصلنامه حقوق دانشگاه تهران، دوره 38، ش 1، 1387.

- مهربان اسفندیاری، بهمن،(1394)، «محدودیت­های مکانی و زمانی حق دادخواهی در دیوان عدالت اداری»، پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق عمومی، دانشکده حقوق دانشگاه قم.

- هداوند، مهدی و علی مشهدی،(1391)، اصول حقوق اداری در پرتو آراء دیوان عدالت اداری، معاونت حقوقی و توسعه قضایی قوه قضاییه، انتشارات خرسندی، چ دوم.

- نجابت خواه، مرتضی،(1390)، قانون دیوان عدالت اداری در نظم حقوقی کنونی، انتشارات جنگل، چ اول.

- نظریه شماره 4312-10/8/1365 اداره حقوقی وزارت دادگستری

- ویژه، محمد رضا و وحید آگاه،(1391)، «کاوشی انتقادی در لایحه تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری»، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، ش 38.

ب) انگلیسی

-  Baudel, Jules-Marc,(2006), »L’accès à la justice : la situation en France«, Revue internationale de droit comparé , Volume5.

- Cour des comptes,(2012), Les frais de justice, Article 58-2° de la loi organique du 1er aout 2001 relative aux lois de finances, Cour des comptes.

- Cour des comptes,(2104), Les frais de justice depuis 2011, Communication à la commission des finances, de l’économie générale et du contrôle budgétaire de l’Assemblée nationale, Cour des comptes.

- Deffains, Bruno, Dominique Demougin, and Claude Fluet.(Fluet. (2007), "Économie des procédures judiciaires." Revue économique ,économique, no 58.6.

- Deffains, Bruno.(Bruno. (1997), "L'analyse économique de la résolution des conflits juridiques." Revue française d'économie 12, no. 3, 57-99.

- Deguergue, Maryse.(Maryse. (2103) Regard sur les transformations de la responsabilité administrative. Revue française d'administration publique, no 3,2013.

- De laubadére, André,(André, (1984), Traité de droit administratif, Jean-Claude Venezia, Yves Gaudemet, L.G.D.J, 9th ed.

- Doriat-Duban, Myriam.(Myriam. (2001), "Analyse économique de l'accès à la justice: les effets de l'aide juridictionnelle." Revue internationale de droit économique 15, no. 1, 77-100.

- Fluet, Claude.(Claude. (2010),"L’économie de la preuve judiciaire." L'Actualité économique 86, no. 4, 451-486.

- Kanska, Klara.(Klara. (2004), «Towards Administrative Human Rights in the EU. Impact of the Charter of Fundamental Rights. », European Law Journal, Vol. 10, No. 3.

- Oytana, Yves.(Yves. (2105), "Les coûts des expertises judiciaires dans les procédures inquisitoire et accusatoire." Revue économique 71, no. 1, 5-48.

- Oytana, Yves.(Yves. (2103), "Analyse économique de l'expertise judiciaire." PhD diss., Université de Franche-Comté,.Comté,

- Roussey, Ludivine.(Ludivine. (2011), "Analyse économique des moyens et de l’organisation de la justice." PhD diss., Paris 10,.10,

- Marshall, Didier.(Didier. (2008), "L'impact de la loi organique relative aux lois de finances (LOLF) sur les juridictions." Revue française d'administration publique 1, 121-131.

- Spire, Alexis, and Katia Weidenfeld.(Weidenfeld. (2011),"Le tribunal administratif: une affaire d'initiés? Les inégalités d'accès à la justice et la distribution du capital procédural." Droit et société 3, 689-713.