کثرت گرایی حقوقی؛ تأملی در چیستی مبنای التزام آوری قاعدة حقوقی و متغیرهای تحول نظام حقوقی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه اصفهان

چکیده

ثرتگرایی حقوقی میتواند محدود به تحلیل و برداشتی شکلی یا فنّی شده، به معنای
حکومت مکانیسمهای حقوقی متفاوت بر موقعیتهای حقوقی یکسان باشد؛ بااینحال، این معنا از
کثرتگرایی حقوقی، مانع شناخت همۀ واقعیت های نظام حقوقی و چگونگی تحولات نظام
حقوقی است.کثرتگرایی حقوقی را باید نه در سطح مکانیسمهای حقوقی، بلکه در سطح مبانی و
منشأهای التزامآوری قاعدة حقوقی جستجو کرد.
این معنا از کثرت گرایی، می تواند به صورت سلسله مراتبی یا استقلالی باشد؛ منظور از
کثرتگرایی سلسلهمراتبی، قائل بودن به چند مبنایی است که در طول هم قرار دارند و مبنای
پائینتر، اعتبار خود را از مبنای بالاتر اخذ میکند. منظور از کثرتگرایی استقلالی، قائل بودن به
چند مبنایی است که در عرض یکدیگر قرار داشته و هیچ مبنایی اعتبار خود را از مبنای دیگر اخذ
نمیکند و از یکدیگر استقلال دارند. درهرحال، کثرتگرایی حقوق، چه از نوع سلسلهمراتبی و چه
از نوع استقلالی، تنوع ماهوی قواعد حقوقی را موجب شده، تحولات نظام حقوقی و از همه مهمتر
تحول از حقوق سنتی به حقوق مدرن و از حقوق مدرن به حقوق پستمدرن را توجیه میکند

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Legal Pluralism Reflection on the of Binding Nature of Legal Rule and Parameters of the Evolution of Legal System

نویسنده [English]

  • Mehdi Shahabi
چکیده [English]

Legal pluralism can be limited to formal and technical analyses; it could
mean the governing of different legal mechanism to identical situations.
Meanwhile, this meaning of legal pluralism hinders the judgment of all realities
of the legal system and its development. Legal pluralism should not be
investigated on the legal mechanisms level, but rather in the foundations and
origins of the legal rules.
This meaning of legal pluralism can be vertical or horizontal. Vertical
pluralism is accepting several foundations in the same lenght, and lower
foundation obtains its validity from higher foundation. It is horizontal when
several foundations are in same width and no foundation doesn’t obtain its
validity from other foundation and they are independent. In any case, both types
of pluralism lead to substantive diversity of legal rules. Legal pluralism also
provides for development in the legal system and most importantly justifies the
evolution from traditional law to modern law and from modern law to postmodern
law.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Legal Pluralism
  • Legal Monism
  • Modern Law
  • Post-modern Law
  • Traditional Law
 
امین، سید حسن، ( 1391 )، تاریخ حقوق ایران، چاپ سوم، تهران: انتشارات دائرهالمعارف ایرانشناسی.
- مک لنان، گرگور، ( 1385 )، پلورالیسم، ترجمۀ جهانگیر معینی علمداری، چاپ دوم، تهران: انتشارات آشیان.
- هیک، جان، ( 1373 )، فلسفه دین، ترجمۀ بهرام راد، چاپ اول، تهران: انتشارات بینالمللی الهدی. 
تعامل عقلانیت ماهوی و شکلی در نظام حقوق مدنی ایران » ،( - شهابی، مهدی، ( 1390 الف
مجلۀ مطالعات حقوقی، دوره سوم، ،« و فرانسه، تأملی در مبانی نظری شکلگیری قانون مدنی شماره اول.
،« فرایند اجتماعی شدن حقوق و تأثیر آن بر نظام حقوقی » ،( - شهابی، مهدی، ( 1390 ب
فصلنامۀ حقوق، دوره 41 ، شمارة اول. از حقوق مدرن تا حقوق پست مدرن، تأملی در مبانی تحول » ،( - شهابی، مهدی، ( 1392
. مجلۀ تحقیقات حقوقی، شمارة 61 ،« نظام حقوقی
گفتگو با ناصر کاتوزیان، مجلّۀ نقد و نظر، سال ،« فلسفه فقه » ،( - کاتوزیان، ناصر، ( 1376 سوم، شمارة چهارم.
- الاصفهانی، شیخ محمدحسن، ( 1983 )، الفصولالغرویه، چاپ اول، بیروت: دارالاحیاء العلوم الاسلامیه.
- غزالی، ( 1364 )، المستصفی فی علمالأصول، جلد اول، قم: منشورات شریف رضی (افست).
- قاضی عبدالجبار بن أحمد، ( 1416 )، شرحالأصول الخمسه، تحقیق: الدکتور عبدالکریم
کثرتگرایی حقوقی؛ تأملی در چیستی مبنای التزامآوری قاعدة حقوقی و متغیرهای تحول نظام حقوقی 163 عثمان، مصر: مکتبه الوهبه، الطبعه الثالثه.
- المعتق، عواد بن عبدالله، ( 1421 )، المعتزله و أصولهم الخمسه و موقف أهل السنه منها، الطبعه الرابعه، الریاض: مکتبه الرشد.
- Ehrlich, E., (2001), Fundamental Principles of the Sociology of Law,
Transaction Publications, New Brunswick.
- Heinrich, A. Rommen, (1998), The Natural Law, a Study in Legal and
Social History and Philosophy, translated by Thomas R. Hanly. Liberty Fund.
- Timasheff, N. S., (1974), An Introduction to the Sociology of Law,
Greenwood Press, Westport.
- Griffiths, J., (1986), “What is Legal Pluralism?”, Journal of Legal Pluralism, Vol. 1.
- Murphy, Mark. C, (2005). “Natural Law Theory”. In. The Blackwell Guide
to the philosophy of Law and Legal Theory, edited by Martin P. Golding and
William A. Edmondson; Malden (USA), Blackwell Press.
- Sally E. Merry, (1998), “Legal Pluralism”, Law & Society Review, vol. 22.
- Auby, Jean Bernard, (2003), La globalisation, le droit et l’Etat. 1e édition,
Paris: Montchrestien.
- Auguste Comte, (1929), Système de politique positive. 5e édition.T.I. Paris :
Édition Société positiviste.
- Austin (1995), The Province of Jurisprudence Determined. New York.
Cambridge University Presse. 1e édition.
- Bentham, J., (1980), Vue générale d’un corps complet de législation. In :
OEuvres ; T. I, Bruxelles : Société Belge de Librairie.
- Brimo, A, (1967), Les grands courants de la philosophie du droit et de
l'Etat, Paris : A. Pedone.
 
- Carré de Malberg, Raymond, (2003), Contribution à la théorie générale de
l’Etat, 1e édition. T. I. Paris : Dalloz, Réimpression de l’édition 1920 chez
Recueil Sirey.
- Cohen-Tanugi, Laurent, (2007), Le droit sans l’Etat, sur la démocratie en
France et en Amérique, 5e édition, Paris : PUF.
- Dabin, Jean, (1969), Théorie générale du droit, 2e édition, Paris : Dalloz.
- De Tocqueville, Alexis, (1986), De la démocratie en Amérique. 2e édition.
T. II. Paris. Gallimard.
- Delmas Marty, Mireille, (2006), Le pluralisme ordonné, les forces
imaginantes du droit (II). Paris : Seuil.
- Del Vecchio, Giorgio, (1927), Philosophie du droit, Paris : Dalloz,
Réimpression de la 1e édition.
- Duguit, Léon, (1927), Traité de droit constitutionnel. 3e édition en cinq
volumes T. I. La règle de droit et le problème de l’Etat. Paris : Ancienne librairie Fontemoing.
- Duguit, Léon, (1999), Les transformations du droit public, Paris : Édition la
Mémoire Du Duguit. Réimpression de l’édition 1913 chez Librairie Arnaud Colin.
- Duguit, Léon, (2000), Leçons de droit public général, Paris : La Mémoire
Du Droit. Réimpression de l’édition 1926 chez E. de Boccard.
- Durkheim, Emile, (1987), La science sociale et l’action. 2e édition Paris :PUF.
- Friedmann, W., (1965), Théorie générale du droit, 4e édition, Paris : L. G.
D. J.
- Gurvitch, Georges, (1972), L’idée du droit social, Aalen : Édition Scientia
Verlag, Réimpression de l’édition 1932 chez Recueil Sirey.
- Jellinek. Georg (2005). L’Etat moderne et son droit. Paris : Édition V.
Giard et E. Brière. 1e édition. 1911. T. I. Théorie générale de l’Etat. Réédité par
Éditions Panthéon Assas avec la préface d’Olivier Jouanjan.
- Kelsen, Hans, (1999). Théorie pure du droit. Traduit par Charles
Eisenmann, 1e édition, Paris : Bruylant et L.G.D.J.
- De Senarclens, Pierre (2001). La mondialisation, théorie, enjeux et débats.
2e édition, Paris. Armand Colin.
- Pioget, (1947), Participation aux travaux de l’Association Henri Capitant,
séance du 5 juin 1946. In. Travaux de l’Association Henri Capitant pour la
culture juridique française, 1e édition, T. II, Paris : Dalloz.
- Ripert, George, (A.1998), Le déclin du droit. Études sur la législation
contemporaine. Paris: L.G.D.J. Réimpression de l’édition (1949).
- Ripert, Georges, (B.1998), Les forces créatrices du droit. Paris : L.G.D.J.
Réimpression de 2e édition (1955).
- Rosanvallon, Pierre, (1990), L’Etat en France de 1789 à nos jours. 1e
édition, Paris : Éditions du Seuil.
- Roubier, Paul, (2005), Théorie générale du droit, histoires des doctrines
juridiques et philosophie des valeurs sociales. 2e édition. Avec préface de David
Deroussin, Paris : Dalloz.
- Supiot, Alain, (2005), Homo Juridicus. Essai sur la fonction
anthropologique du droit. 1e edition, Paris. Édition du Seuil.
- Seydel, Max, (1873), Grundzüge einer allgemeinen Staatslehre, Würzburg.
- Truchet, Didier, (2003), Le droit public, que sais-je ? Paris : PUF. 1e
édition.
- Villey, Michel, (2006), La formation de la pensée juridique moderne, 1e
édition, Paris : Quadrige/PUF.
- Von Jhering, Rudolf, (2006), La lutte pour le droit, présenté par Olivier
Jouanjan, 1e édition, Paris : Dalloz.
- Wahl, Jean, (2005), Les Philosophies pluralistes d’Angleterre et
d’Amérique, Paris : Les empêcheurs de penser en rond.
Articles
- Arnaud, André-Jean, (1998), “Introduction”, à la première partie de Les
transformations de la régulation juridique. Droit et Société, Recherches et
Travaux, N° 5. Paris : L.G.D.J.
- Ben Achour, (2004), “ L'idée de justice naturelle dans la pensée juridique
sunnite”, In. Mélanges en l’honneur du doyen Sadak Belaïd, C. P. U. pp. 159-
189.
- Bobbio, Norberto, (1979), “ Le contrat social, aujourd’hui”, in. Il pubblico
 
e il privato. Archivio Di Filosofia. Roma : Padova. 1e edition. pp. 61-68.
- Chevallier, Jacques, (1998), “Vers un droit postmoderne”, In. Les
transformations de la régulation juridique. Droit et Société, Recherches et
Travaux, N° 5. Paris : L.G.D.J.
- David, René, (1982), “ L’arbitrage dans le commerce international”, In. Le
droit comparé, droits d’hier, droits de demain. 1e edition, Paris : Economica, pp.
354-359.
- Delmas Marty, Mireille, (1999), “La mondialisation du droit : chances et
risques”, In. Recueil Dalloz Sirey, N° 5.
- Favoreu, Louis, (1996), “La constitutionnalisation du droit”. In. L’unité du
droit, Mélanges en hommage à Roland Drago, 1e édition Paris : Economica.
- Gorovtseff, Alexandre, (1927), “ Problème de la distinction entre le droit
public et le droit privé à la lumière de la conception nouvelle de la notion
d’objet en Droit et Classification des disciplines juridiques sur la base de cette
notion”, In. Revue générale de droit, T.II.
- Ingber, Léon, (1972), “Le pluralisme juridique dans l’oeuvre des
philosophes du droit”. in. Le pluralisme juridique. Etude publiée sous la
direction de John Gilissen. 1e édition, Édition de l’Université de Bruxelles.
- Kelsen, Hans, (1926), “Théorie générale de l’Etat ”. Traduit en français par
Charles Eisenmann. in. Revue de droit public et de la science politique en France
et à l’étranger, N° 43.
- Roux, Louis (1992), “Hobbes et la loi: presentatio”, In. Le pouvoir et le
droit, Textes réunis par Louis Roux et François Tricaud, 1e édition, Saint-
Etienne, Publications de l’université de Saint-Etienne.
- Terré, Dominique (2006), “Le pluralisme et le droit”, in. Le pluralisme,
Archives de philosophie du droit. T. 49, Paris : Dalloz.
- Vanderlinden, Jacques, (1927), “Le pluralism juridique, Essai de synthèse”,
In. Le pluralisme juridique, Etudes publiées sous la direction de John Gilissen.
Edition de l’Université de Bruxelles, 1e édition.
- Verhoeven, Joe (2000), “Souveraineté et mondialisation : libres propos”. in
La mondialisation du droit, sous la direction d’Eric Loquin et Catherine
Kessedjian. 1e édition, Paris : Litec.
- Von Gierke, Otto, (1874), “Le fondement du droit public et les nouvelles
théories du droit public”, Zeitschrift für die gesammte Staatswissenschaft,
Tübingen.
- Zoller, Elisabeth (2006), “Le pluralisme, fondement de la conception
américaine de l’Etat”, In. Le pluralisme, Archives de philosophie du droit. T. 49,
Paris: Dalloz.