دادرسی حضوری به مثابه یک حق؟ واکاوی ضرورت استمرار دادرسی مجازی در حل و فصل اختلافات بین‌المللی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل، دانشکده حقوق دانشگاه قم، قم، ایران

2 دانشیار گروه حقوق بینالملل، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران.

چکیده
با پیشرفت فناوری در دهه‌های اخیر، بهره‌گیری از جلسات دادرسی مجازی در فرآیند حل‌وفصل اختلافات بین‌المللی پدیده‌ای نوظهور به شمار نمی‌رود؛ با این حال، همه‌گیری کووید-۱۹ موجب شد مراجع قضایی بین‌المللی از چارچوب‌های سنتی خود فراتر رفته و به منظور جلوگیری از تعویق در روند رسیدگی، اقدام به برگزاری جلسات دادرسی به‌صورت مجازی نمایند. این نوشتار با اتخاذ رویکردی توصیفی-تحلیلی و با اتکا بر منابع کتابخانه‌ای، درپی پاسخ به این پرسش اساسی است که مواجهه دیوان‌ها و دادگاه‌های بین‌المللی با اصل حضوری بودن جلسات دادرسی چگونه است و اینکه در آیین دادرسی مراجع بین‌المللی، برگزاری جلسات به‌صورت حضوری به عنوان حق شناخته می‌شود یا خیر؟ در مقام تببین این سوالات، یافته‌های پژوهش حاضر نشان می‌دهد که اصل برگزاری جلسات دادرسی، رعایت انصاف در رسیدگی، و تضمین فرصت اظهار نظر برای طرفین دعوا، از ارکان بنیادین دادرسی منصفانه به شمار می‌رود اما شکل برگزاری جلسات دادرسی در تحقق این اصول تاثیری ندارد. در عین حال در اساسنامه و مقررات آیین دادرسی نهادهای قضایی بین‌المللی؛ حق بر دادرسی حضوری به صراحت ذکر نشده است. با این وجود، رویه عملی دیوان‌ها و دادگاه‌های بین‌المللی در سال‌های اخیر مؤید آن است که استمرار برگزاری جلسات به شیوه مجازی یا ترکیبی ضرورتی انکارناپذیر تلقی می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

In-Person Hearings as a Right? An Inquiry into the Continued Necessity of Virtual Proceedings in International Dispute Resolution

نویسندگان English

Fateme Mirakhorli 1
Ahmadreza Tohidi 2
1 , PhD student in Public International Law, faculty of law, University of Qom, Qom, Iran
2 Associate Prof. of Department of International law, Faculty of Law, University of Qom, Qom, Iran
چکیده English

The digital transformation of international dispute resolution mechanisms has accelerated markedly in recent years. While virtual hearings were not unprecedented, the COVID-19 pandemic compelled international courts and tribunals to transcend conventional procedural models to prevent undue delays in adjudication.

This article adopts a descriptive-analytical methodology grounded in doctrinal legal research to examine whether the right to an in-person hearing is recognized under the procedural regimes of international judiciary bodies. It interrogates the evolving judicial attitudes toward the principle of physical presence in hearings and assesses the extent to which such a principle is embedded in the normative frameworks of international proceedings.

The findings suggest that, although the right to a physical hearing is not explicitly codified in the statutes or procedural rules of most international courts and tribunals, the overarching principles of procedural fairness, equality of arms, and the right to be heard remain central to the administration of justice. In light of recent jurisprudential and institutional practice, the continued use of virtual or hybrid hearings is increasingly regarded not only as a pragmatic response to global exigencies, but also as a necessary evolution in the delivery of international justice.

کلیدواژه‌ها English

Virtual Hearings
Remote Hearings
International Judicial Proceedings
Settlement of International Disputes
International Judicial Bodies

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 09 تیر 1404