نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 گروه حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز

چکیده

خروج یکجانبه ایالات متحده از برجام که حاصل تلاش هفت کشور در رسیدن به یک توافق مهم در عرصه بینالمللی بود، اجرای قراردادهای بین‌المللی را به سبب اعاده تحریم‌ها تحت‌الشعاع قرار داد. بازگشت تحریم‌ها نیز همانند وضع آنها میتوانست اجرای تعهدات را با مشکل مواجه سازد که عملا نیز چنین اتفاقی افتاد. پرسش مطروحه این است که آیا بازگشت تحریم‌ها میتواند برای طرفین تحت عناوین فورسماژور یا هاردشیپ سبب معاف کننده تلقی شود یا خیر؟ و مهمتر اینکه آیا خروج ایالات متحده از برجام میتواند برای این کشور (به عنوان ثالث) مسئولیت برای جبران خسارت ایجاد کند یا نه؟ برای پاسخ به این سئوال، تحلیل ماهیت حقوقی برجام از یک سو و بررسی شرایط تحقق مسئولیت مدنی دولت به عنوان نقض یک تعهد بینالمللی، پیش‌نیاز رسیدن به پاسخی قانعکننده است. در این مقاله سعی شده است در کنار تحلیل ماهیت حقوقی برجام و بیان دیدگاه‌های مختلف، اثر حقوقی تحریم بر قرارداد از جمله فورسماژور و هاردشیپ بررسی و سپس مسئولیت دولت خارج شده از برجام بر اساس قواعد حقوق بینالملل مورد ارزیابی قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Withdrawal from JCPOA and Compensation for Non-performance of International Commercial Contracts

نویسندگان [English]

  • ebrahim shoarian 1
  • Touraj Jamshidi 2

1 University of Tabriz

2 Private law, Tabriz Azad University

چکیده [English]

The United States’ unilateral withdrawal from the JCPOA, as a deal which was the result of the efforts between Iran and the P5+1 to reach a major international agreement, overshadowed the implementation of International commercial contracts due to reinstatement of the sanctions. The return of sanctions, like their establishments, could have made it difficult to fulfill obligations, which actually happened. The question is whether the return of sanctions can be regarded as circumstances precluding State responsibility under titles of force majeure or hardship? And more importantly, could it create liability for compensation for the United States as a third party? To answer the questions posed, analyzing the legal nature of JCPOA, and examining the conditions for the civil liability of states as a violation of an international obligation, is a prerequisite for a convincing answer. In this article, along with analyzing the legal nature of the JCPOA and expressing different views, the legal effect of the sanctions on contracts, including force majeure and hardship is examined and then the liability of the United States is assessed in accordance with international law principles.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Legal Nature of JCPOA
  • United states
  • International Commercial Contracts
  • Force Majeure
  • hardship
الف- فارسی
کتاب‌ها
-          جعفری لنگرودی، محمد جعفر، مجموعه محشی قانون مدنی (تهران: نشر گنج دانش، 1397).
-          شعاریان، ابراهیم، رحیمی، فرشاد، حقوق بیع بین‌المللی (شرح کنوانسیون بیع بینالمللی کالا در پرتو دکترین و رویه قضایی)، چاپ دوم، ویرایش اول (تهران: انتشارات شهر دانش، ۱۳۹۵).
-          شهیدی، مهدی، حقوق مدنی، آثار قراردادها، جلد 3 (تهران: نشر مجد، ۱۳۸۲).
-          کاتوزیان، ناصر، قواعد عمومی قراردادها، جلد 4، چاپ اول (تهران: نشر بهنشر، ۱۳۶۸).
-          کاتوزیان، ناصر، قواعد عمومی قراردادها، جلد ۳، چاپ هشتم (تهران: نشر انتشار، ۱۳۹۲).
-          کرافورد، جیمز، حقوق مسئولیت بین‌المللی (قواعد عمومی)، ترجمه علیرضا ابراهیم‌گل و همکاران، چاپ اول (تهران: سنگلج قلم، 1395).
 
ب- مقاله‌ها
دومینگ پربن، خروج ایالات متحده از توافقنامۀ وین پیرامون برنامۀ هسته‌ای ایران: یک وضعیت حقوقی متناقض، انجمن حقوقدانان کمیسیون مسائل ایران، جولای ۲۰۱۸، قابل دسترس در:
https://www.leclubdesjuristes.com/wp-content/ uploads/ 2018/ 07/ CDJ_Rapport_Le-retrait-des-USA-de-lAccord-de-Vienne-sur-le-programme-nucl%C3%A9aire-iranien_Juillet-2018_PERSAN.pdf.>
-       خورسندیان، محمد علی و سایرین، «بررسی شرط ضمان عین مستأجره در فقه امامیه»، مجله فقه و مبانی حقوق اسلامی، زمستان، شماره ۲، (1396). 
-       عابدیان کلخوران، میرحسین؛ گلشنی، عصمت، «آثار تحریم بر قراردادهای تجاری بین‌المللی: نتایج عدم رفع تحریم‌های تجاری ناظر بر صادرات، علی‌رغم انتظار طرفین در زمان انعقاد قرارداد»، فصلنامه تحقیقات حقوقی، پاییز، شماره 79، (1396).
-          ملا کریمی امید و همکاران، «تحلیل قطعنامه 2231 شورای امنیت و بررسی رابطه ان با برجام»، مطالعات حقوق عمومی، دوره 47، زمستان، شماره 4، (1396).
-          مردانی، نادر و حسن زاده، احسان، «نقش و جایگاه برجام در نظام حقوقی ایران و آمریکا»، فصلنامه سیاست خارجی، بهار، سال 31، شماره 1، (1396).
-          محبی، محسن و بذار، وحید، «ساز و کار حل اختلاف ناشی از برجام و تعیین تکلیف تحریم‌های هسته‌ای ایران در برجام و قطعنامه 2231 شورای امنیت سازمان ملل متحد»، مطالعات حقوقی، زمستان، دوره نهم، شماره 4، (1396).
-          نظیف، مجتبی؛ ظاهری، علیرضا، «نسل جدید موافقتنامه‌های بین‌المللی؛ برجام»، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، سال نوزدهم، شماره 58، بهار،  (1397).
 
ب- انگلیسی
-          Aslan, Murat, “The Economic Consequenses of the US Withdrawel from the Nuclear Deal, IRAM, available at: <https://www.researchgate.net/publication/328603323>, (2018).
 -          Dobovits, Mark. Fixler, Annie, Improving the Joint Comprehensive Plan of Action (Washington DC: FDD Press, 2015).
 -          Daniel H. Joyner, “Security Council Resolution 2231 and the Joint Comprehensive Plan of Action on Iran’s Nuclear Program”, European Journal of International Law, (2015), Available at: <www.ejiltalk.org/security-council-resolution-2231-and-the-joint-comprehensive-plan-of-actionon-irans-nuclear-program>.
 -          Jonathan Kelly, Between Sanctions Exposure and Commercial Liability: Do you have the Protection You need?, 16 Oct 2018, online  on:< https:// riskandcompliance. freshfields. com/ post/ 102f3v0/between-sanctions-exposure-and-commercial-liability-do-you-have-the-protection-y.
 -          Klabbers, Jan, “The Concept of Treaty in International Law, Netherland, Kluwer Law International, Netherlands, (1998).
 -          Paul K. Kerr & Kenneth Katzman, Iran Nuclear Agreement and U.S. Exit, Congressional Research Service, July 20, (2018).
 -          Nathan M. Crystal & Francesca Giannoni-Crystal, Contract Enforceability During Economic Crisis: Legal Principles and Drafting Solutions, Global Jurist, Volume 10, Issue 3, (2010) Article 3.
 -          P J.Mazzacano, “Force Majeure, Impossibility, Frustration & the like: Excuses for non-performancw; thr Historical Origins and Development of an Autonomous Commercial Norm in CISG”, Nordic Journal of Commercial Law Issue, (2011).
 -          Richard L. Kilpatrick, “Marine Insurance Prohibitions in Contemporary Economic Warfare”, Internatioanl Law Studies, Vol. 25, (2019).
 -          Vogenauer, Stefan, Commentary on the UNIDROIT Principles of International Commercial Contracts (PICC) (2nd Edition) (Oxford Pub, 2015).
 - Shoarian E & Rahimi F, “Sanctions and Their Effects on Contractual Obligations: From the Perspective of International Instruments and Iranian Law”, Nordic Journal of Commercial Law, No. 1, (2014).
 - S.jonas, David. M.Taxman, Dayllan, “JCP-No-Way: A Critique of the Iran Nuclear Deal as a Non-Legally-Binding Political Commitment”, Journal of National Security Law & Policy ,Vol. 9, (2018).