نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای حقوق عمومی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استادیار حقوق عمومی دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران

3 دانشجوی دکتری حقوق عمومی دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران

چکیده

مالکیت و حقوق ناشی از آن همواره مورد تکریم و حمایت قرار گرفته است و البته از سوی دیگر، مورد تحدید و سلب. در قوانین و مقررات موضوعه، با وجود آنکه مالکیت از جمله حق اساسی انسان‌ها است، ممکن است در پاره‌ای ضروریات مانند تأمین منافع و مصالح عمومی جامعه، مورد تخدیش و تحدید قرار گیرد بنحوی این که خدشه منجر به سلب آن و انتزاع ملک از مالک بینجامد. قانونگذار اسلامی سعی بر آن داشته است که سلب مالکیت با رعایت حقوق مالکانه و بنا بر ضروریات جامعه صورت گیرد. بدین خاطر، تمهیداتی مانند پیش‌بینی دیوان عدالت اداری و شورای نگهبان در راستای صیانت از مالکیت خصوصی اندیشیده شده است. این مقاله به روش کتابخانه‌ای تدوین شده است پرسش این است که دیوان عدالت اداری به چه نحو می‌تواند از سلب مالکیت اشخاص ممانعت یا حمایت بعمل آورد البته نتیجه حاصله آن است که دیوان عدالت اداری نمی تواند بتنهایی و بدون حمایت‌های قانونی، از سلب مالکیت ممانعت بعمل آورد و یا حق مالکیت را بطور مطلق مورد حمایت خویش قرار دهد. 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

pathology of the right of ownership of individuals from the point of view of public rights with emphasis on the role of the administrative justice tribunal

نویسندگان [English]

  • zeinalabedin Taghavi Fardoud 1
  • Alireza Saberian 2
  • Hossein Fazli Maghsoudi 3

1 Ph.D , Public Law, University of Tehran, Tehran, Iran

2 Assistant Professor, Public Law, Islamic Azad University, Semnan Branch

3 PhD Student , Public Law ,Islamic Azad University, Semnan Branch,

چکیده [English]

Property and the resulting rights have always been respected and protected, and inevitably, restricted and deprived. Although property is one of the basic human rights in the relevant laws and regulations, it may be violated and restricted in some necessities such as securing the public interests of society, so that the damage leads to its deprivation and abstraction of property from the owner. The Islamic legislator has tried to expropriate property in accordance with property rights and according to the needs of society. Therefore, measures such as the provision of the Court of Administrative Justice and the Guardian Council have been considered in order to protect private property. In this article, which has been compiled in a library method, we will be in a position to answer the question of how the Court of Administrative Justice can prevent or protect persons from expropriation. However, the result is that the Court of Administrative Justice cannot prevent from expropriation alone or without legal protection or fully protect the right to property.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Expropriation
  • public interest
  • Development Projects
  • Fair Price
  • Compensation
الف-کتاب‌ها
- بهشتیان، سیّدمحسن، تملّک اراضی توسط شهرداری ها (تهران: انتشارات مجد، 1390).
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر، ترمینولوژی حقوق، جلد اول (تهران: انتشارات گنج دانش، 1376).
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر، ترمینولوژی حقوق، جلد سوم، چاپ هشتم (تهران: انتشارات گنج دانش، 1391).
- طباطبایی مؤتمنی، منوچهر، حقوق اداری، جلد 2، چاپ سوم (تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1387).
- طباطبایی یزدی، سیدکاظم، حاشیه مکاسب، جلد اول، چاپ دوم (قم: نشر مؤسسه اسماعیلیان، 1421 ه.ق).
- عبداللهی، محمود، مبانی فقهی اقتصاد اسلامی (قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1383).
- کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی: اموال و مالکیت، چاپ هشتم (تهران: نشر دادگستر،  1388).
- کامیار، غلامرضا، حقوق اداری اموال؛ سلب مالکیّت به سبب منفعت عمومی، مطالعه تطبیقی (ایران و فرانسه)، چاپ اول (تهران: انتشارات مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1394).
- گری، جان­، لیبرالیسم، ترجمه محمد ساوجی (تهران: انتشارات وزارت امور خارجه، 1381).
- مرکز تحقیقات شورای نگهبان، مجموعه نظرات شورای نگهبان تفسیری و مشورتی در خصوص اصول قانون اساسی به انضمام استفساریه‌ها و تذکرات (1359 الی 1380)، چاپ اول (تهران: نشر دادگستر، 1381).
- مرکز تحقیقات شورای نگهبان، مجموعه نظرات شورای نگهبان در مورد مصوبات مجلس شورای اسلامی دوره اول (خرداد ماه 1359 الی خردادماه 1363)، جلد 13، چاپ اول (تهران: نشر دادگستر، 1390).
- مرکز تحقیقات شورای نگهبان، مجموعه نظرات شورای نگهبان در مورد مصوبات مجلس شورای اسلامی دوره هفتم (خرداد ماه 1383 الی خرداد ماه 1387)، جلد 14، چاپ اول (تهران: نشر دادگستر، 1389).
- معین، محمد، فرهنگ فارسی، جلد 4، چاپ شانزدهم (تهران: انتشارات امیرکبیر، 1379).
 
مقالات
- امینی، منصور و کاشانی، سیدصادق، «احترام به حق مالکیت در حقوق اساسی»، فصلنامه تحقیقات حقوقی، دوره 20، شماره 79، (1396).
- پندار، کمال، «بررسی حقوقی مالکیت خصوصی در راستای منافع عمومی»، فصلنامه علمی - حقوقی قانون یار، دوره دوم، شماره هفتم، (پاییز 1397).
- خسروی، وحید، «تضییع حقوق مالکانه به واسطه تغییر کاربری»، فصلنامه قانون یار، دوره 4، شماره 13، (بهار 1399).
- رضایی زاده، محمدجواد و درویشوند، ابوالفضل، «تأملی بر برخی از بایسته‌های تصمیم‌گیری اداری شخصی در پرتو آرای شعب دیوان عدالت اداری»، فصلنامه دانش حقوق عمومی، سال سوم، شماره 8، (تابستان 1393).
- رفیعی آتانی، عطاءالله، «جایگاه دولت در نظام اقتصادی اسلام»، فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد اسلامی، سال هفتم، شماره 28، (1386).
- سربازیان، مجید و رنجبریان، سهیلا، «مفهوم مالکیت و زمان انتقال آن در فقه»، حقوق ایران و انگلیس، فصلنامه پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، سال دوم، شماره 3.، (بهار 1394).
- عباسی داکانی، خسرو، «تئوری عمومی حق مالکیت» (بخش نخست)، ماهنامه کانون سردفتران و دفتریاران، فاقد شماره، (بی تا).
- ویژه، محمدرضا، «مراجع صیانت از قانون اساسی و حمایت از مالکیت: نگرشی تطبیقی بر عملکرد مراجع صیانت از قانون اساسی ایران و فرانسه»، فصلنامه پژوهش حقوق، سال دوازدهم، شماره 29، (تابستان 1389).
 
رساله
- فضلی مقصودی، حسین، آسیب‌شناسی حق مالکیت افراد از دیدگاه حقوق عمومی با تأکید بر نقش دیوان عدالت اداری، رساله مقطع دکتری، رشته حقوق عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سمنان، (1398).
 
سایر منابع
- امامی، سیدحسن، تقریرات درس حقوق مالی، مقطع کارشناسی حقوق، (بی تا).
- سیمائی، حسین، قلمرو مالکیت خصوصی و حکم مصادره اموال از دیدگاه امام خمینی، کد مطلب: 153825، مندرج در پرتال امام خمینی، (تاریخ انتشار مطلب: 13/03/1396) آخرین بازدید: 25/05/1400. به آدرس تارنمای فضای مجازی ذیل: قلمرو_مالکیت_خصوصی_و_حکم_مصادره_اموال_از_دیدگاه_امام_خمینی
-http://www.imam-khomeini.ir/fa/n125911.
- هاشمی مطلق، سیدبهروز؛ حسنی، علیرضا و پورقصاب امیری، علی، سلب مالکیت از اراضی خصوصی در جهت منافع عمومی، تحقیق دانشگاهی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان، (بی تا). آخرین بازدید: 25/05/1400. به آدرس تارنمای فضای مجازی ذیل:
http://www.hasanilaw.blogfa.com/post/473.