مهاجران محیط‌زیستی در حقوق بین‌الملل: از ابهام مفهومی تا فقدان چارچوب حقوقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل، دانشگاه شهید بهشتی

2 استاد دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

مهاجرت‌های محیط‌زیستی ممکن است شکل‌های پیچیده‌ای (اجباری یا اختیاری؛ موقت یا دائم؛ و داخلی یا بین‌المللی) به خود بگیرند. دسته‌بندی مهاجرین بر مبنای انگیزه‌های آنان، و جداکردن عوامل محیط‌زیستی از عوامل اقتصادی-اجتماعی، نه امکان‌پذیر است و نه فایده‌ای حاصل می‌کند. لذا رژیم حمایت از مهاجرین محیط‌زیستی، در وهله‌ی نخست باید بر مبنای آسیب‌پذیری و نیاز‌های مهاجرین طراحی شود. در حال حاضر هیچ سند الزام‌آور بین‌المللی که اختصاصاً به جابجایی‌های محیط‌زیستی بپردازد، وجود ندارد. برخی پیشنهاد کرده‌اند که کنوانسیون 1951 در خصوص وضعیت پناهندگان، به این منظور توسعه یابد. گروهی نیز تهیه‌ی یک کنوانسیون جدید برای حمایت از آوارگان محیط‌زیستی را مدنظر قرار داده‌اند. مقاله‌ی حاضر استدلال نموده که تهیه‌ی کنوانسیون جدید برای این منظور، در وضعیت سیاسی فعلی که دولت‌ها عمدتاً در پی محدود کردن تعهدات خود در قبال پناهندگان و آوارگان هستند، توفیقی حاصل نمی‌کند. بازنگری و اصلاح کنوانسیون 1951 نیز می‌تواند باب مذاکره‌ی مجدد را درباره‌ی حقوق و تکالیف دولت‌ها در قبال پناهندگان گشوده، و کل رژیم موجود را تهدید نماید. پیشنهاد شده که تقویت تعهد دولت‌ها به اجرای حقوق بشر در وضعیت‌های اضطراری، با عنایت به دکترین «مسؤولیت حمایت»، می‌تواند خلأ موجود را تا حد قابل‌قبولی جبران نماید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Environmentally-Displaced Persons in International Law: Conceptual Ambiguity and the Need for a Legal Framework

نویسندگان [English]

  • Sassan Modarress Sabzevary 1
  • Seyed Mohammad G. Seyed Fatemi 2
1 Shahid Beheshti University
چکیده [English]

Environmental displacement might come in variety of forms (forced or voluntary; permanent or temporary; and internal or international). Not only is it impossible, but also irrelevant, to categorize displaced persons based on their motives, and separate environmental factors from economic incentives. So, the protection of environmentally displaced persons should be based on their needs and vulnerabilities, rather than their incentives and displacement driving factors. There exists currently no comprehensive internationally-binding instrument to deal with environmental displacement. Some, have suggested, for this purpose, the extension of 1951 Convention on the Status of Refugees. Others have advocated drafting a new convention. We argue that a new convention will not succeed to collect the necessary will and support in the current political arena, where States, more often than not, try to limit their established obligations towards migrants and refugees. On the other hand, any effort to extend the 1951 Convention might endanger the whole refugee protection regime. We suggest that promotion of States obligations to respect and protect human rights in urgent situations, with due consideration of responsibility to protect (R2P) developments, could fill-in the protection gap as currently exists vis-a-vis the environmentally displaced populations.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Environmental displacement
  • climate-change
  • Refugees
  • IDPs
  • responsibility to protect
الف- فارسی
مقاله‌ها
-        بیگ‌زاده، ابراهیم، افشاری، مریم، (1390)، «تغییرات آب و هوایی از امنیت بین‌المللی تا امنیت انسانی»، مجله تحقیقات حقوقی، تابستان، ویژه‌نامه شماره 5.
-        بیگ‌زاده، ابراهیم، افشاری، مریم، (1390)، «تغییرات آب و هوایی و پناهندگان زیست‌محیطی در حقوق بین‌الملل»، مجله تحقیقات حقوقی، ویژه‌نامه شماره 6.
-        کیهانلو، فاطمه (1386)، «مفهوم آزار منتهی به پناهندگی در رویه‌ی قضایی کشورهای پناهنده‌پذیر»، مجله حقوقی بین‌المللی، شماره 36.
 
گزارش‌ها، متن قوانین، معاهدات و اسناد رسمی
-        سند «سیاست‌های کلی مصوب مقام معظم رهبری در خصوص پیشگیری و کاهش خطرات ناشی از سوانح طبیعی و حوادث غیرمترقبه»، قابل دستیابی در پایگاه اینترنتی سازمان مدیریت بحران کشور به نشانی:
-        قانون تشکیل سازمان مدیریت بحران کشور (مجلس شورای اسلامی، 1387)؛ پایگاه اینترنتی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی به نشانی:
 
ب- انگلیسی
Books
-         International Organization for Migration (IOM), (2009), Migration, Environment and Climate Change: Assessing the Evidence (Edited by F. Laczko and C. Aghazarm), Geneva, Switzerland: IOM.
 -         International Organization for Migration (IOM), (2014), IOM Outlook on Migration, Environment and Climate-Change, Geneva, Switzerland: IOM.
 -         Yamatomo, L. and Esteban, M, (2014), Atoll Island States and International Law: Climate Change Displacement and Sovereignty¸ Heidelberg, Germany: Springer
 
Articles
-         AVISO, (1999), “Environmental Displacement and Population Displacement”, AVISO Bulletin, Vol. 2.
 -         Buntgen U. et al, (2011), “2500 Years of European Climate Change Variability and Human Susceptibility”, Science, Vol. 331 No. 4.
 -         Hr-i1`1CIDCE (International Center for Comparative and Environmental Law), Draft Convention on the international Status of Environmentally-displaced Persons (2nd version, 2010), Retrieved from: http:// www. cidce.org/ pdf/ Draft%20 Convention% 20on %20 the %20 International %20 Status%20on%2 0environmentally %20 displaced%20 persons%20 (second%20version).pdf/
 -         Displacement Solutions, “Climate Change Displaced Persons and Housing, Land and Property Rights: Preliminary Strategies”, Climate Change and Displacement Initiative, at http://displacementsolutions.org/files/documents/ DS_Climate_ change_ strategies.pdf.
 -         Hodgkinson D., et al. (2010), “The Hour when the Ship Comes In: A Convention for Persons Displaced by Climate Change”, Monash University Law Review, Vol. 36, No. 1.
 -         Mandal, R, (2005), “Protection Mechanisms Outside of the 1951 Convention (Complementary Protection)”, Legal and Protection Research Series (PPLA/2005/02), Geneva, UNHCR (Department of International Protection) – retrieved from: http:// www. unhcr.org/ protection/ globalconsult/435df0aa2/9-protection-mechanisms-outside-1951-convention-complementary-protection.html.
 -         McAdam J, (2009), “Environmental Migration Governance” (Working Paper), University of New South Wales Research Series, retrieved from: http:// law. bepress. com/ cgi/ viewcontent. cgi? article=1143& context=unswwps-flrps09.
 
-         McAdam, J, (2011), “Swimming against the Tide: Why a Climate Change Displacement Treaty is Not the Answer”, Journal of International Refugee Law, Vol. 23, No. 1.
 -         Oliver-smith, A., and Shen, X, (eds.), (2009), Linking Environmental Change, Migration and Social Vulnerability, Publication Series 12, Bonn: United Nations University Institute for Environment and Human Security.
 -         Pachauri, R.K. and Reisinger, A, (Eds.) (2008), Climate Change 2007: Synthesis Report, Geneva, Switzerland: Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) – retrieved from:https://www.ipcc.ch/publications_and_data/publications_ipcc_fourth_assessment_report_synthesis_report.htm.
 -         Park, S. (2011), “Climate Change and the Risk of Statelessness: the Situation of Low-lying Island States”, in Legal and Protection Policy Research Series (PPLA/2011/04), UNHCR Department of International Protection: Geneva – retrieved from: http:// www. unhcr. org/ protection/ globalconsult/ 4df9cb0c9/ 20-climate-change-risk-statelessness-situation-low-lying-island states.html.
 -         Soderberg, C, (2011), “Human Rights in A Warmer World: The Case of Climate Change Displacement”, Lund University Working Paper, retrieved from: http:// lup. lub. lu. se/ search/record/1774900.
 -         Thomas A. (2016, April 20), “Paris Climate Deal: It’s Time to Get Real” [Blog Post], Retrieved from Refugee International Website: http:// www. refugeesinternational. org/ blog/2016/4/20/its-time-to-get-real-about-addressing-climate-displacement.
 -         UNHCR (2009b), “Climate Change, Natural Disasters and Human Displacement: a UNHCR Perspective”, Policy Papers (14 August 2009), Retrieved from http://www.unhcr.org/protection/environment/4901e81a4/unhcr-policy-paper-climate-change-natural-disasters-human-displacement.html.
 
رویه‌ قضایی
-         Legality of the Threat of Use of Nuclear Weapons, Advisory Opinion, ICJ Reports 1996.
 -         Legal Consequences of Construction of a Wall in Occupied Palestinian Territories, Advisory Opinion, ICJ Report 2004.
 -         Ad hoc Working Group on the Durban Platform for Enhanced Action, 2nd Session (Part Twelve), Paris, 5 December 2015, Conclusions on Draft Paris Agreement, Doc. No. FCCC/ADP/2015/L.6, Retrieved from: https:// documents- dds-ny. un. org/ doc/ UNDOC/ LTD/ G15/ 278/ 26/ pdf/G1527826.pdf.
 -         Annan, A, Kofi (2000), “We The People: The Role of the United Nations in the 21st Century”, United Nations Department of Public Information, New York available at: http:// www. un.org/ en/ events/ pastevents/ pdfs/ We_The_Peoples.pdf.
 -         Government of Islamic Republic of Afghanistan, Ministry of Refugees and Repatriation (2013), “National Policy on Internally Displaced Persons”, 25 November 2013, retrieved from: http:// morr.gov.af/Content/files/National%20 IDP %20Policy%20-%20FINAL%20-%20English(1).pdf.
 -         Habitat III, The New Urban Agenda (Agreed Draft, 10 September 2016), retrieved from: https:// habitat3.org/the-new-urban-agenda/.
 -         Internal Displacement Monitoring Center (3 June 2014), “Kenya: Too Early to Turn Page on IDPs”, http:// www. internal-displacement.org/sub-saharan-africa/kenya/2014/kenya-too-early-to-turn-the-page-on-idps-more-work-is-needed.
 -         Lieberman A. (2016, 14 October), “Global Sea Levels Are Rising Fast, So Where Does That Leave the Cities Most at Risk?”, The Guardian, Retrieved from:  https:// www. theguardian. com/cities/2016/oct/14/global-sea-levels-rising-fast-cities-most-at-risk-flooding-un-habitat.
 -         Paris Agreement on Climate Change (2015), – retrieved from:  http:// unfccc. int/ files/essential_background/convention/application/pdf/english_paris_agreement.pdf.
 -         UN Commission on Human Rights (1998) 53rd Session, Report of Representative of the Secretary General, Mr. Francis M. Deng., on Internally Displaced Persons: The Guiding Principles on Internal Displacement, UN docs. E/CN. 4/ 1998/ 53/ Add.2 (11 February 1998) retrieved from: http:// undocs. org/ E/ CN.4/ 1998/53 /Add.2.
 -         United Nations Development Program (1994), Human Development Report, retrieved from: http://hdr.undp.org/sites/default/files/reports/255/hdr_1994_en_ complete_nostats.pdf.
 -         UNFCCC, New Data Brings New Answers to Climate Migration: Experts Set Out Latest Advances in Bonn, (Bonn: 19 May 2016), Retrieved from: http:// newsroom.unfccc.int/unfccc-newsroom/human-mobility-and-the-paris-agreement/.
 -         UNHCR (2009a), “Forced Displacement in the Context of Climate Change: Challenges for States under International Law”, Submissions to the 6th Session of the Ad Hoc Working Group on Long-Term Cooperative Action under the Convention, 20 May 2009; retrieved from:http:// www. unhcr. org/ protection/ environment/ 4a1e4d8c2/ forced- displacement- context- climate- change-challenges-states-under-international.html.
 -         UNHCR (2011a), “Summary of Deliberations on Climate Change and Displacement”, UNHCR Expert Meeting, 26-28 February 2011, Italy; retrieved from: http:// www. unhcr. org/ 4da2b5e19.html.
 -         UNHCR (2011b), Handbook on Procedures and Criteria for Determining Refugee Status under 1951 Convention”, Rev. 3 (December 2011), Geneva (Switzerland): UNHCR – retrieved from: http:// www. unhcr. org/ publications/ legal/ 3d58e13b4/ handbook-procedures-criteria-determining-refugee-status-under-1951-convention.html.